Nhiệt điện than và Điện mặt trời trên bàn cân đầu tư năng lượng

Thủ tướng ký quyết định thay đổi chính sách giá điện mặt trời lắp mái
Tháng Một 11, 2019
Vùng ít nắng, bán được điện mặt trời giá cao nhất
Tháng Hai 25, 2019
Xem tất cả

Nhiệt điện than và Điện mặt trời trên bàn cân đầu tư năng lượng

Vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu nguồn điện, nhiệt điện than được xem là người gác cổng, đảm bảo cho an ninh năng lượng quốc gia của Việt Nam. Dù vậy, trong xu hướng xanh hoá nguồn năng lượng trên toàn cầu, điện mặt trời cũng đang dần được nung nóng.

Chọn nhiệt điện than hay điện mặt trời?

Ông Cao Quốc Hưng, Thứ trưởng Bộ Công thương đánh giá từ nay đến năm 2030, tầm nhìn năm 2035, việc đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, cụ thể là cung cấp đủ điện phục vụ kinh tế, xã hội phụ thuộc vào nhiệt điện than. Theo Quy hoạch điện VII điều chỉnh, đến năm 2030, cả nước sẽ có hơn 70 nhà máy nhiệt điện than. Ở giai đoạn 2018 2020, tổng công suất các nguồn điện đưa vào vận hành là 34.864 MW, trong đó, nhiệt điện than là 26.000 MW, chiếm 74,6%.

Với kịch bản tăng trưởng GDP bình quân 7% trong giai đoạn 2016-2030, tốc độ tăng trưởng điện thương phẩm toàn quốc ở phương án cơ sở các giai đoạn 2016 – 2020, 2021 – 2025 và 2026 – 2030 lần lượt là 10,6%, 8,5 và 7,5%, theo nhận định từ Bộ Công thương. Đi cùng yớí sự phát triển của kinh tế, nhu cầu điện của Việt Nam là rất lớn.

Tính đến hết tháng 10/2018, nghiên cứu của VCBS cho biết tổng công suất phát điện của toàn hệ thống chỉ tăng 2.500 MW, tương ứng 5,5%, trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ điện đang tăng trưởng ở mức gần gấp đôi, 10,7%. Trong năm 2019, nhu cầu điện dự kiến là 241 tỷ kWh.

Dù là người canh gác cho an ninh năng lượng, như nhận định của Bộ Công thương, thì nhiệt điện than vẫn gây ra khiến người ta lo ngại vì những tác động tiêu cực Với môi trường.

Cơ quan năng lượng quôc tế (IEA) ước tinh trong 1kg than đá, nguyên liệu đầu vào chủ yếu của nhiệt điện than, chứa những kim loại nặng như asen (thạch tín): 2,69 mg, thuỷ ngân: 0,091 mg, chì: 7mg, crom: 17,6 mg…

Báo cáo của các nhà nghiên cứu tại Đại học Harvard và Greenpeace chỉ ra ô nhiễm không khí do các nhà máy nhiệt điện than ở Đông Nam Á, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan là nguyên nhân gây ra 20.000 ca tử vong sớm mỗi năm. Con số này sẽ chạm mức 70.000 người đến năm 2030, nếu các nhà máy nhiệt điện than được tiếp tục được xây dựng. Nguyên nhân khí thải từ những nhà máy này làm tăng mức độ của các hạt độc hại, dẫn đến tăng nguy cơ mắc các bệnh ung thư phổi, đột quỵ và các bệnh về đường hô hấp. Việt Nam đứng thứ hai trong danh sách, Vởi 4.250 người chết/năm, thấp hơn Indonesia cao hơn Trung Quốc.

Nhóm nghiên cứu này cảnh báo các kế hoạch mở rộng điện than ở Đông Nam Á do các quốc gia trong khu vực này có tiêu chuẩn phát thải cực kỳ yếu đối với các nhà máy.

“Chúng ta đã đặt sinh mạng của mình trong những rủi ro”, ông cựu Ngoại trưởng Mỹ John Kerry nhận định hồi đầu năm nay khi nói về vấn đề nhiệt điện than. Khi nói về vấn đề ngành năng, ông nghiêng hẳn về nửa còn lại của bàn cân, là năng lượng tái tạo mà cụ thể là năng lượng mặt trời.

Nhà máy điện mặt trời cũng được xem là xu hướng, cũng như là cơ hội mới của cho nhu cầu năng lượng của toàn thế giới, trong đó có Việt Nam.

Nói với Sóng Việt, ông Trần Đình Sinh, cố vấn kỹ thuật của GreenID cho biết việc chi phí đầu tư cho nhà máy điện mặt trời thấp hơn nhà máy nhiệt điện. Giả sử cùng với công suất 1.000MW, chi phí cố định cho nhà máy nhiệt điện than vào khoảng 2 tỷ USD, gấp đôi so với nhà máy điện mặt trời, chỉ từ 1 – 1,21ỷ USD.

Giá pin mặt trời được dự đoán sẽ tiếp tục giảm trong 5 năm tới, tuy nhiên, không giảm mạnh như thời gian vừa qua (trong vòng 5 năm giảm một nửa) mà chỉ ở mức từ 10 20%. 7 năm trở lại đây, giá thành sản xuất điện mặt trời đã giảm 85%, ông Sinh nhận định.

Có hai nguyên nhân dẫn đến việc giảm giá pin ông Phạm Nam Phong, tổng giảm đốc công ty Vũ Phong Solar doanh nghiệp chuyên sản xuất, lắp đặt pin mặt trời, lý giải.

Thứ nhất là nhờ vào công nghệ được cải tiến giúp nâng cao hiệu suất của pin mặt trời. Hiệu suất của tấm pin được hiểu là khả năng chuyển đổi từ bức xạ mặt trời trở thành điện.

““Nếu 10 năm trước, hiệu suất vào khoáng 10 – 12% thì 5 năm gần đây đã nâng lên dược lhành 13 – 14%, và nay, các tấm pin được bán ra với hiệu suất phổ biến là 10 – 20%” , ông Phong cho biết.

Thứ hai do số lượng các nhà sản xuất tăng nhanh các năm trở lại đây khiến thị trường tăng sức cạnh tranh. “Đặc biệt là các doanh nghiệp Trung Quốc”, ông Phong lưu ý và cho biết các doanh nghiệp nước này có lợi thế về quy mô, nhân công, lại được chính phủ Trung Quốc mạnh tay hỗ trợ, khiến cho các công ty lớn tại châu Âu như Solon, Solarworld, Q.Gells…rơi vào tình trạng phá sản hoặc bị thâu tóm do không cạnh tranh được về giá.

Hiện chi phí sản xuất của pin mặt trời đang trong khoảng từ 20 -40 cent/l watt-peak (Wp). Tấm pin 60 cells có công suất từ 275 – 350 Wp, còn tấm 72 cells dao động từ 320-400 Wp.

Công nhân đang thi công trang trại điện mặt trời tại Solar Farm Dầu Tiếng – Tây Ninh (Ảnh: Vũ Phong Solar)

Tuy có lợi thế về vốn đầu tư ban đầu, điện lượng sản xuất được của một nhà máy điện năng lượng mặt trời lại chỉ băng khoảng 1/3 nhà máy nhiệt điện than cùng công suất, do thời gian sản xuất không liên tục. phải phụ thuộc hoàn toàn vào ánh nắng mặt trời. ông Sinh cho biết. Như vậy, để phát ra cùng một điện lượng. cần phải có từ 3 đến 4 nhà máy điện mặt trời cùng công suất với nhà máy nhiệt điện than. Chi phí cố định sản xuất điện mặt trời khi đó đã vượt cao hơn hẳn, gấp rưỡi hoặc gấp đôi so với điện than.

Dù vậy, ông Sinh cho rằng về dài lâu, điện mặt trời sẽ đạt ưu thế hơn, do 2/3 chi phí tiêu tốn của nhiệt điện than phụ thuộc vào nhiên liệu, khi đốt, trong bối cảnh những mặt hàng này biến động bất thường.

“Điện mặt trời chi phí cố định lớn hơn nhưng chi phí lưu động gần như bằng không”, đại diện GreenlD nói. Mặt khác, ông nhấn mạnh, nếu tính thêm các yêu tố chi phí môi trường, vốn chưa được cụ thể hoá trong cấu thành giá điện, nhiệt điện than không hề rẻ.

Doanh nghiệp với năng lượng tái tạo

Nhiều doanh nghiệp trong nước đã đón đầu xu huớng sử dụng năng lượng tái tạo này. Nhưng đây vẫn được xem là cuộc chơi nhỏ lẻ, và chủ yếu đóng vai lrò gia công.

Pin mặt trời, như đã nói ở trên, có thể chiếm đến một nửa chi phí cố định của nhà máy điện mặt trời, được cấu thành từ nhiều tế bào quang điện (solar cells). “Chúng là nguyên liệu đắt nhất trong tấm pin, chiếm hơn 50% giá thành”, ông Phạm Nam Phong nói.

Tuy nhiên, hầu hết các doanh nghiệp sản xuất pin mặt trời tại Việt Nam, như Vũ Phong Solar, phải nhập solar cells hoặc wafer (các bản mạchND). Nguồn cung chủ yếu là từ Đài Loan và Trung Quốc. Theo ong Phong, nêu cùng phẩm cấp và chất lượng, giá thành solar cells của Đài Loan đắt hơn của Trung Quốc từ 10 – 15%.

“Số lượng doanh nghiệp sản xuất pin mặt trời ở Việt Nam rất nhiều, nhưng phải 80% hoặc hơn là các công ty Trung Quốc. Các doanh nghiệp này hoạt động trong các khu chê xuât và sản xuất ra để xuất khấu, không chịu một số loại thuế ở Việt Nam”, ông Phong nói.

Theo ông, các nhà sản xuất nội không có nhiều lợi thế trong cuộc chơi này. Vũ Phong Solar hiện có dây chuyền nhưng chỉ sản xuất với sản lượng hạn chế. Thay vào đó, họ chọn lựa làm đối tác độc quyền với LG vì thương hiệu của hãng này cũng như yếu tố công nghệ cao. “Định vị một nhà máy chất lượng cao ở Việt Nam rất khó. Chất lượng thấp thì không sống nổi với Trung Quốc, còn nếu ương ương thì chỉ có nước chết. Nên chúng tôi chỉ làm cầm chừng và phân phối cho các hãng lớn”, ông nói và cho biết doanh nghiệp vẫn đang chờ đợi chính sách để quyết định có nên đẩy mạnh sản xuất pin mặt trời trong nước.

Ảnh: Vũ Phong Solar

Chính sách ở Việt Nam, theo đại diện doanh nghiệp này nhận xét là còn quá mới và nhiều điểm chưa phù hợp. Lấy ví dụ về đầu tư dự án điện trên mái nhà, ông Phong cho biết hiện các hộ gia đình đang gặp một số vướng mắc.

“Theo quy trình, phải có công ty đến tận nhà người dân để đo chất lượng điện năng trước khi gắn công tơ hai chiều là công tơ ghi nhận đồng thời lượng điện tiêu dùng và lượng điện đẩy lên lưới điện quốc gia”. Ông Phong nhận xét việc này mất nhiều thời gian, nhân lực, trong khi đó, thay vì kiểm định có thể chấp nhận tiêu chuẩn Qua nhà sản xuất. Chất lượng nguồn điện phụ thuộc vào thuộc vào thiết bị và cách thức lắp đặt, trong khi các loại pin năng lượng mặt trời đã phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật của thế giới.

Theo quyết định 11 của thủ tướng chính phủ ban hành tháng 4/2017, giá mua điện của EVN dành cho các nguồn điện năng lượng mặt trời là 9,35 cent/kWh trong vòng 20 năm, cao hơn 2,35 cent so với giá mua điện than. Quyết định này khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư cảnh đồng mặt trời, nơi lắp đặt các tấm pin mặt trời cỡ lớn.

Tuy nhíên, điều này cũng dẫn đến không ít doanh nghiệp bị vỡ mộng.

Sau hơn một năm ban hành quyết định số 11, theo EVN, điện lực thành phố Hồ Chí Minh địa phương đi đầu trong việc phát triển điện mặt trời lắp mái, vẫn chưa thể ký hợp đồng mua bán điện mặt trời với khách hàng vì chưa có hướng dẫn chính thức các thủ tục, hóa đơn… từ bộ tài chính.

Việc chậm trễ về các thủ tục bán điện khiến dự toán hoàn vốn ban đầu của nhà đầu tư bị kéo dài, ông Phong nhận định.

Điện là loại hàng hoá gần như không thể dự trữ, do vậy chỉ có cách hoà lưới điện mới có thể tối ưu phương án đầu tư của doanh nghiệp cũng như hộ gia đình. EVN đến nay vẫn là cơ quan độc quyền mạng lưới truyền tải, phân phối điện quốc gia

Điện mặt trời lắp mái hộ gia đình được thi công bởi Vũ Phong Solar (Ảnh: Vũ Phong Solar)

Để phát triển nguồn năng lượng này, ông Phong cho rằng nên có chính sách cụ thể để thúc đẩy điện mặt trời trên mái nhà. Với hệ thống điện mặt trời 3kWp cho một hộ gia đình, chi phí từ 3.000 4.000 USD, khấu hao trong 5 năm, nếu có 1 triệu hộ tham gia, lượng điện thu về khoảng 3.000MW, rất lớn mà không phải tốn diện tích đất, hay qua nhiều đường truyền.

“Tuy nhiên, không phải hộ gia đình nào cũng được khuyến cáo lắp hệ thống pin mặt trời. “Chúng tôi thường tư vấn hộ nào 1 tháng dùng từ 1.5 – 2 triệu đồng tiền điện trở lên”, ông cho biết.

“Số phận của năng lượng thế giới đang phụ thuộc vào các quyết định của chính phủ” Tiến sĩ Fatih Birol, Giám đốc điều hành IEA cho biết trong một thông cáo báo chí hồi tháng 11 năm ngoái.

Báo cáo mới nhất của IEA về năng lượng (Energy Outlook 2018) cho rằng, đến năm 2040, năng lượng tái tạo sẽ chiếm khoảng hai phần ba phần năng lượng bổ sung nhờ chi phí giảm và các chính sách hỗ trợ của chính phủ.

Thị trường điện mặt trời đang được nhìn nhận rất hấp dẫn và còn nhiều khoảng trống. Đặc biệt trong bối cảnh ngày càng có nhiều nhà máy được dịch chuyển đến Việt Nam. Bởi các công ty này thường chú trọng đến yêu tố an toàn sức khoẻ môi trường (HSF) như một chứng chỉ đàm bảo danh tiếng. Do vậy nếu có chính sách tốt điện mặt trời sẽ còn có nhiều hơn nữa nhưng cơ hội phảt triến.

theo Phương Ánh báo VOV

Nhiệt điện than và Điện mặt trời trên bàn cân đầu tư năng lượng
5 (100%) 59 đánh giá
Chat với Vũ Phong Solar
DMCA.com Protection Status